Het festival is ons gemeenschappelijk imago en een instrument dat door iedereen wordt gedeeld voor de promotie van ons erfgoed.

Noureddine Bougrab, oprichter en directeur van het festival

Vrouwen van M'Hamid el Ghizlane op het Festival, Editie 2011 © S.Coulaud

Emblematisch door zijn geografische ligging en zijn prestigieuze verleden, bereidt M'hamid el Ghizlane, de laatste oase van de Drâa-vallei, zich voor om van 18 tot 20 maart festivalgangers te verwelkomen die van heel ver zijn gekomen om, tussen en met de inwoners, drie dagen feest met een vleugje avontuur te beleven.

Kiezen voor de ervaring van een Marokkaans festival in de woestijn in M'hamid (maart), Merzouga (april) of Tighmert (eind juli), betekent weer voet aan de grond krijgen in een traditionele wereld die vreemd is aan onze denkwijzen: subtiel in de kunst van het onthaal en de uitwisseling, verbazingwekkend in wat het uitstraalt aan kracht en onweerstaanbaarheid.

Het is kennismaken met codes en manieren van zijn zonder ze noodzakelijkerwijs te begrijpen. Geen paniek! Laten gebeuren, laten rusten, neerleggen… Wachten, ontspannen, tot het moment waarop lichaam en geest, bevrijd van spanningen, stress en de tikkende tijd, zich eindelijk kunnen overgeven aan een verkwikkende alchemie waarvan het fragiele evenwicht iedereen – man, vrouw, kind – dwingt om zich bescheiden op te stellen tegenover tegenspoed, zonder iets te verliezen van zijn trots, zijn levensvreugde, zijn dorst naar delen.

En wat als de urgentie nu juist was om te leren de deur weer te openen naar onze eigen dorst naar vrijheid, eenvoud, naar elders?

Een prachtige ervaring die ik met veel plezier heb gedeeld met een gemotiveerd en sympathiek team; een origineel, geïmproviseerd, warm en zo menselijk avontuur! Ik hou ervan.

Dominique Micollier, vrijwilliger, van Zuid-Frankrijk naar Zuid-Marokko, maart 2015

Dominique, de koningin van de backstage, is een vaste waarde op festivals. Haar ding? Decoratie met bijna niets, een glimlach voor iedereen: artiesten, vrijwilligers, technici

In deze sfeer van oase en woestijn, tussen uitbundigheid en nonchalance, onschuld en intelligentie, wijsheid en overdaad, nodigt alles uit om gewoontes en andere verplichtingen achter zich te laten. U zult verbaasd zijn dat u niet langer op uw hoede bent wanneer het idee van vertrouwen zelf lijkt te zijn verdwenen uit onze postmoderne samenlevingen. Wist u dat er in de tijd van de karavanen een plek was die bij alle bedoeïenen ten zuiden van M'hamid bekend was, de Heilige Oase, veiliger dan een bank en door niemand beter bewaakt dan door duizend soldaten?

Voorlopig is in de Souk, in de Kasbahs, aan het einde van de palmentuin, in de omliggende bivaks, en misschien zelfs op de top van de Zahar voor de camera's van de zwaarbeveiligde grens waar ondanks de hekken nog steeds enkele dromedarissen verdwalen, het gespreksonderwerp snel gevonden. Iedereen is in de weer.

Noureddine Bougrab, die sinds 2004 aan het roer staat sinds de oprichting van de vereniging Nomades du Monde en de allereerste editie van het Festival International des Nomades, is degene die ons het beste kan vertellen over dit gekke project, gedragen door een lokaal team dat voor 100% uit vrijwilligers bestaat. In minder dan tien jaar heeft het festival zich weten te vestigen als een referentie, ondanks de moeilijkheden die inherent zijn aan de afgelegen ligging en het gebrek aan operationele culturele voorzieningen in deze Sahara-regio.

Deze zoon van de woestijn belichaamt hoop en geloof in de jeugd. Zijn droom? Zijn cultuur delen over de grenzen heen en van zijn dorp een kruispunt van nomadische culturen maken. In 2004 werd de droom werkelijkheid en sindsdien… kijkt Noureddine altijd verder. Hij wijst de weg!

In deze soberheid die eigen is aan de nomadische levensstijl, is er geen behoefte aan kunstgrepen of overdaad. Iedereen doet het met wat hij heeft, met wat hij is, met de vrienden die zich ook in het buitenland inzetten. Het succes van het initiatief draagt bij aan het levend houden van de magie van een universele sympathie, die droom van vrijheid en avontuur die in de collectieve verbeelding het levendige beeld van de tijd van de karavanen op alle continenten onderhoudt.

De blauwe mannen en hun ongelooflijke lot blijven de hele wereld laten dromen. Voor Adil Belaguid, een jonge drietalige afgestudeerde die op zoek is naar werk in het toerisme, is presentator van het festival zijn meer dan een eer, het is een zaak van het hart. “Anything for M'hamid is dear to my heart. Je een nomade voelen, is je vrij voelen om te creëren.”

Zelden zijn de jongeren in het dorp die naar de universiteit zijn gegaan zoals Adil, maar ze gaan allemaal naar het festival sinds 2004, een mooi gevecht! Mohamed, rechts op de foto, zal het tegendeel niet beweren. Hij heeft gekozen voor het leven van een artiest, even vrij en gelukkig op een podium als in de woestijn.

Interview met Noureddine Bougrab

Wat is er beter dan cultuur om ontwikkeling te bevorderen?

PB : Toen u in 2004 de uitdaging aanging om een festival in uw dorp te creëren, hoe werd dit initiatief ontvangen?

NB : Het initiatief werd zeer goed ontvangen door iedereen, vooral door de lokale bevolking wiens erfgoed erin in de schijnwerpers wordt gezet. Ze hielden van het idee dat het een van hen was, een zoon van de woestijn, die de wil had om het eerste culturele evenement van M'hamid en zelfs van de hele Drâa-regio te creëren. Wat is er beter dan cultuur om ontwikkeling te bevorderen?

PB : Veel partners steunen u in dit avontuur. Hoe bent u erin geslaagd hen te laten aansluiten bij deze zaak van het overdragen van uw tradities, uw gewoontes, bij deze wil om dit erfgoed over de grenzen heen te delen?

NB : In die tijd was het verdedigen van erfgoed een uitdaging in ons land. Maar het materiële en immateriële erfgoed van de nomaden was in verval. Voor mij was het dringend om te handelen om te voorkomen dat al onze waarden en tradities verloren zouden gaan; daarvoor moesten ze worden overgedragen aan de jonge generaties! In Marokko en elders kent niet iedereen de levensstijl van de nomaden. De meesten van degenen die ik heb gecontacteerd, waren geïnteresseerd om er meer over te ontdekken. Ik denk dat ik kan zeggen dat ik over het algemeen goed contact heb met mensen en dat ik vertrouwen in hen inboezem. Het zijn mijn vastberadenheid en mijn geduld die me in staat hebben gesteld partners te overtuigen van de urgentie van de situatie en hen ertoe te brengen zich voor deze zaak in te zetten. Het vertrouwen van de eerste partners heeft anderen aangemoedigd om te investeren. Ik dank hen voor hun loyaliteit en hun burgerzin! We hebben hen niet teleurgesteld en we zorgen ervoor dat de partnerschappen worden verlengd. Dankzij dit hernieuwde vertrouwen in de samenwerking is het Festival des Nomades jaar na jaar een onmisbaar evenement geworden op de festivalagenda van het Koninkrijk.

PB : Hoe dragen de inwoners hun steentje bij aan het initiatief?

NB : Het zijn vooral de jongeren die zeer betrokken zijn, ze zijn zich ervan bewust dat een dergelijk evenement bijdraagt aan de promotie en ontwikkeling van hun regio. Deel uitmaken van het evenement helpt hen hun organisatie- en communicatievaardigheden te ontwikkelen. Het geeft hen toegang tot nieuwe horizonten. Het festival is een verbindend evenement dat een lokale dynamiek creëert, die aan de basis ligt van vele nieuwe initiatieven. Het is een echte motor voor ontwikkeling geworden. En dat is een van de echte originaliteiten van dit festival in de woestijn.

PB : Zou u zeggen dat het Festival International des Nomades een evenement is waarvan de hele bevolking zich vandaag het succes en de internationale bekendheid kan toeëigenen, net als uw steunbetuigers in Marokko en in het buitenland?

NB : JA, dat is voor de meerderheid van hen evenals voor iedereen die ons steunt een evidentie. De jongeren van M'hamid die ons overal waar nodig bijstaan, hebben hun aandeel in de goede organisatie van het evenement. Alle groepen jonge muzikanten uit M'hamid treden elk jaar op voor hun vrienden, families en fans op een internationaal podium!

Nati James is componiste, zangeres, orkestleidster van het Nati James Orchestra en flamencodanseres. In M'hamid zal ze haar show «Yalil Flamenca» presenteren

Het is dus logisch dat ze trots zijn en zich het evenement een beetje toeëigenen! Als de vrouwen niet zouden komen, zou ik het falen van het initiatief voelen. Maar ze komen in grote getale naar alle activiteiten kijken. Het festival is ons gemeenschappelijk imago en een instrument dat door iedereen wordt gedeeld voor de promotie van ons erfgoed.

PB : Uw inzet en die van de vrijwilligers maken het mogelijk om iedereen gratis een dicht en rijk programma aan te bieden. Welke diepe overtuigingen stellen u in staat om niet voor de makkelijke weg te kiezen en in plaats daarvan door de jaren heen de oorspronkelijke ambitie van dit eerbetoon aan de nomadische culturen intact te houden?

NB : Het zijn mijn eigen wortels, mijn cultuur. Ik ben er trots op en ik ben er erg aan gehecht! Daarom is het in mijn ogen belangrijk om niet af te wijken van het oorspronkelijke concept, om dit evenement al zijn authenticiteit en al zijn betekenis te behouden. En zelfs als het festival elk jaar een of twee meer «moderne» groepen programmeert, is dat om de lokale bevolking tevreden te stellen, die een van de eerste doelgroepen van mijn inzet is en die ter plaatse niet gemakkelijk toegang heeft tot kunst en cultuur, noch tot een groot aanbod aan vermaak. Dankzij onze partners, lokale autoriteiten en vrijwilligers die ijverig aan onze zijde werken, is dit mogelijk.

Mari Helander en Anne Lise Johnsen Swart zullen op 18 maart op het podium staan om met het publiek de kunst van het vertellen, de poëzie en de zang van de Sami te delen

PB : Welke redenen zou u in 2016 willen aanvoeren om nieuwe festivalgangers van 18 tot 20 maart naar M'hamid El Ghizlane te laten komen?

NB : De aantrekkingskracht van een culturele reis die grenst aan het natuurlijke. De uitnodiging tot ontdekking, uitwisseling, delen in vreugde, eenvoud, de vrijgevigheid van het onthaal, de authenticiteit die ons festival zijn «ziel» geeft. Het festival ontwikkelt zich editie na editie met een steeds vernieuwd en kwalitatief programma. Het aantal activiteiten neemt toe, waardoor het evenement steeds interessanter wordt.

PB : Welke van de voorstellen die dit jaar op het programma staan, liggen u persoonlijk na aan het hart? Waarom?

NB : Ik zal blij zijn om dit jaar het project van het Forum des Nomades op te zetten, een reeks workshops gericht op het nadenken over oplossingen en het geven van hoop in de toekomst van het nomadisme. Bovendien is het concretiseren van Noord-Zuid-uitwisselingen (tussen artiesten en tussen festivalgangers) in mijn ogen belangrijk. Ze zullen plaatsvinden door de deelname van onder andere de Joïk-zangeressen die ik al sinds mijn eerste reis naar de Sami in Noorwegen wilde uitnodigen, Terakaft uit de woestijn en andere artiesten uit diverse horizonten.

Teruggeven aan mijn land, aan mijn familie, wat ze me zo kostbaars hebben gegeven

Getuigenis van Adil Belaguid

Als kleine jongen die in zo'n klein dorp opgroeide, probeerde ik te begrijpen hoe ik een man kon worden, een goed mens. Je weg vinden in de huidige samenleving als je geboren bent in de Sahara, een enorm gebied dat niet dezelfde perspectieven en dezelfde troeven geniet als andere regio's, is niet gemakkelijk. Dus de oplossing is om te vertrekken vanuit wie ik ben, vanuit mijn nomadische cultuur, om deze vrijheid die de mijne is uit te drukken. Als ik vrijwilliger ben, is het om deze boodschap uit te dragen en te delen.

Het is mijn manier om aan mijn land, M'hamid el Ghizlane, de energie terug te geven die ervoor zorgt dat ik de man ben geworden die ik ben. Mensen zeggen vaak dat de woestijn leegte is, ze zeggen dat je niets met leegte kunt doen. Voor mij is het precies het tegenovergestelde. In de Sahara smeedt onze levensstijl kwaliteiten die de stedelijke samenlevingen tot nul hebben gereduceerd. Ik heb de diepe overtuiging dat de waarden die de mijne zijn en die van de nomaden over de hele wereld zin hebben. Ze kunnen bijdragen aan uitwisselingen, ze maken het mogelijk om antwoorden te bedenken, ook om de steden en het platteland van morgen voor te stellen.

Toen het festival het levenslicht zag, was dat niet alleen een heel mooie gelegenheid voor ons, inwoners van het dorp, om samen te komen om feest te vieren en onze tradities levend te houden. Ik heb het ervaren als een echte kans om ons opnieuw te verbinden met onze wortels. Zonder afspraken zoals deze kunnen onze wortels alle betekenis verliezen in ons bestaan, in onze manieren om het heden te beleven, om aan de toekomst te denken.

Want net als water, hout, vee, zelfs het zand waarmee we zoveel dingen doen, is cultuur een van de meest kostbare hulpbronnen.

Het Festival International des Nomades is een lofzang op de vreugde, op de vriendschap tussen volkeren en op de specifieke bijdrage van onze cultuur zoals die tot uitdrukking kan komen in haar verschil als echo van een wereld in voortdurende evolutie.

Wij nomaden zijn de vruchten van onze ervaring, van ons aanpassingsvermogen aan alle omgevingen, zelfs de meest vijandige in jullie ogen, terwijl wat mij zo onnatuurlijk lijkt, is om te evolueren in een samenleving die gebaseerd is op verplichtingen, op beperkingen.

Vrij geboren worden is een geschenk waarvan ik de prijs ken. Als ik zo wil leven, als nomade, is het om me vrij te kunnen voelen. Ik word gedreven door deze wil om op mijn beurt een doorgever van cultuur te zijn, naar het beeld van de ouderen die ons deze identiteit, deze trots, deze geest van onafhankelijkheid hebben nagelaten die hand in hand gaat met het besef dat we afhankelijk zijn van de hulpbronnen die dag na dag ons overleven verzekeren. Want net als water, hout, vee, zelfs het zand waarmee we zoveel dingen doen, is cultuur een van de meest kostbare hulpbronnen.

Adil hoopt vanaf september naar een grote Europese universiteit te gaan. Hij houdt van zijn werk als gids in de Sahara, van het deelnemen aan jongerenontmoetingen, zoals deze zomer in Oekraïne, en van het in het Engels presenteren van de vele groepen die zich elke avond tijdens het festival bij hem op het podium voegen.

Dank aan Noureddine en zijn vrijwilligersteam voor het accepteren om voor de lezers van Mondoblog een tipje van de sluier op te lichten over de coulissen en de waarden van hun prachtige festival. Ze bieden ons als bonus en in avant-première de namen van de artiesten op de affiche van deze editie 2016. Het concertprogramma staat nog niet online op hun gloednieuwe site die zonder mate bekend moet worden gemaakt, maar dat zal niet lang meer duren.

Dank aan u om te delen.

Terakaft – Afel Bocoum – La Nati – Flamenco – Groep van Sami, Noorwegen Mnat Azawan, Said Senhaji, Farid Ghannam, Said Charaad, Kel Tamasheq Oued Noun, Dakat Sif Lokale groepen jongeren van M'hamid

Het Festival International des Nomades is een uitnodiging tot reizen, tot dialoog, tot openheid naar de wereld. Iedereen is er welkom om emoties op te doen waarvan de vele reportages die aan deze regio zijn gewijd, de hele intensiteit hebben vastgelegd.

B als Bonus

http://www.nomadsfestival.org/">http://www.nomadsfestival.org

https://www.facebook.com/nomade.monde/">https://www.facebook.com/nomade.monde

http://www.samigoldsource.com/">http://www.samigoldsource.com/