Spirituele tradities: In Fès zoekt soefimuziek naar genezing van de ziel

Tot 24 oktober verwelkomt de spirituele hoofdstad van het Koninkrijk de 18e editie van het Festival van Fès voor soeficultuur en wereldwijsheid. Onder het thema "Mystieke poëzie, elixer van genezing" brengt dit evenement heilige gezangen, poëzie, spirituele tradities en artistieke uitingen uit verschillende horizonten met elkaar in dialoog. Een uitnodiging om het tempo te vertragen, opnieuw verbinding te maken met de innerlijkheid en de kracht van delen te herontdekken in een wereld vol spanningen. Jamil Manar In Fès vult muziek niet alleen de geluidsruimte, ze opent wegen naar het onzichtbare. Sinds 17 oktober trilt de duizend jaar oude stad op het ritme van de 18e editie van het Festival van Fès voor soeficultuur en wereldwijsheid, een evenement dat kunst, poëzie en spiritualiteit wil inzetten als bruggen tussen mensen en culturen. Onder het Hoge Beschermheerschap van Koning Mohammed VI verkent deze editie een thema dat even poëtisch als suggestief is: "Mystieke poëzie, elixer van genezing". In een tijdperk dat wordt gedomineerd door onmiddellijkheid, media-lawaai en identitaire spanningen, biedt het festival een andere tijdsbeleving. Die van luisteren, bezinning en contemplatie. Hier zijn de gezangen niet zomaar muzikale optredens. Ze dragen een herinnering, geven een erfgoed door en uiten een innerlijke zoektocht waarin het hart een even belangrijke plaats inneemt als het intellect. Het openingsspektakel, "Paden van spirituele liefde", georganiseerd in Bab Al Makina, zette de toon. Het Harrâqî-ensemble, onder leiding van Youssef El Houssaini, met deelname van de Marokkaanse zangeres Nabyla Maan en de Spaanse artiest Vicente Muñoz Gelo, liet gezangen, Arabo-Andalusische hadra, madih en flamencoklanken met elkaar in dialoog gaan. Een muzikale ontmoeting die illustreert hoe tradities elkaar kunnen kruisen zonder hun identiteit te verliezen. Gedurende de avonden belicht het programma de diversiteit van soefi-uitingen. Van de Marokkaanse samaa, onder meer gebracht door de broederschappen Qadiriyya Boutchichiya, Charqawiya, Ouazzaniya, Rissouniya en Sqalliya, tot de Pakistaanse qawwali, laat het festival verschillende gevoeligheden horen die verenigd zijn door hetzelfde streven: de grenzen van taal overstijgen om het universele te raken. De aanwezigheid van de Pakistaanse zanger Shuaïb Aftab en de programmering van de Indiase meester Ustad Wasifuddin Dagar, specialist in dhrupad, de eeuwenoude klassieke zang uit Noord-India, getuigen van deze openheid. De Marokkaanse soefimuziek presenteert zich niet als een bevroren erfgoed, maar als een levende traditie die in resonantie kan treden met andere spirituele en muzikale universums. De keuze voor mystieke poëzie als rode draad geeft deze editie een bijzondere dimensie. Van de teksten van Rumi tot de grote poëtische tradities van het Oosten, de mystieke taal probeert uit te drukken wat aan gewone woorden ontsnapt: liefde, afwezigheid, lijden, de zoektocht naar betekenis en het verlangen naar verzoening met zichzelf en de wereld. Vanuit dit perspectief is de genezing waar het festival naar verwijst geen medische belofte. Het verwijst eerder naar het vermogen van artistieke creatie en spiritualiteit om innerlijke spanningen te sussen, betekenis te geven aan beproevingen en een band met anderen te herstellen. Poëzie wordt zo een manier om pijn om te zetten in reflectie en emotie in een gedeelde ervaring. Deze reflectie gaat verder dan alleen de concerten. Rondetafelgesprekken, vertoningen, tentoonstellingen en workshops verrijken het programma. Deelnemers kunnen onder meer de dhikr ontdekken, een praktijk van aanroeping en meditatie, maar ook de chanoyu, de Japanse theeceremonie, waar gebaar, stilte en aanwezigheid een bijna contemplatieve waarde krijgen. De dialoog tussen deze praktijken herinnert eraan dat de zoektocht naar innerlijk evenwicht vele wegen bewandelt, voorbij culturele achtergronden. Fès, kruispunt van wereldwijsheid Het festival vindt op natuurlijke wijze zijn plek in een stad waarvan de geschiedenis nauw verbonden is met religieuze kennis, intellectuele overdracht en culturele uitwisselingen. In de tuinen van Jnan Sbil, de ruimtes van de Medina en de esplanade van Bab Al Makina wordt het architecturale erfgoed het decor voor een ontmoeting tussen erfgoed en hedendaagse creatie. Deze dimensie draagt ertoe bij dat Fès meer is dan alleen een toeristische erfgoedbestemming. De stad wil een plek zijn voor reflectie over de plaats van spiritualiteit in moderne samenlevingen, evenals over de mogelijkheid om tradities te behouden en ze tegelijkertijd open te stellen voor de wereld. In een tijd waarin conflicten, haatzaaiende taal en identitair isolement een zorgwekkende plaats innemen in het internationale nieuws, verdient de reikwijdte van dit evenement benadrukt te worden. Muziek kan op zichzelf de crises van de wereld niet oplossen. Ze kan echter wel een ruimte creëren om te luisteren, herinneren aan een gemeenschappelijke menselijkheid en een gedeelde taal bieden waar politieke woorden soms falen om volkeren dichter bij elkaar te brengen. Tot 24 oktober zet Fès zo zijn reis voort in het hart van muzikale tradities en wereldwijsheid. De slotavond, getiteld "Ivresses", brengt onder meer de Arabo-Andalusische samaa en de derwisjen van Aleppo samen. Een afsluiting in het teken van de ontmoeting tussen culturen, waar muziek haar oorspronkelijke roeping terugvindt: mensen verbinden, het bewustzijn wekken en van schoonheid een collectieve ervaring maken.