De theorie van de oorsprong was mooi als een film, maar het scenario was niet helemaal rond. Het zogenaamde "Out of Africa"-model postuleert dat Homo sapiens inderdaad in Afrika is ontstaan en 200.000 jaar geleden snel op pad is gegaan om de wereld te veroveren. Totdat ze de andere Homo-soorten vervingen die er al lang waren, zoals de Neanderthaler in Europa.

Twee artikelen die donderdag op de voorpagina van het prestigieuze tijdschrift Nature verschijnen, herschrijven enigszins het verhaal van onze oorsprong: de beroemde "hof van Eden" die de bakermat van de mensheid in Oost-Afrika situeert, heeft zijn langste tijd gehad.

Hoewel de voorouder van Sapiens inderdaad in Afrika is ontstaan, heeft hij zich over het hele continent verspreid voordat hij de rest van de wereld veroverde, zoals blijkt uit het werk van een internationaal team onder leiding van Jean-Jacques Hublin van het Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie in Leipzig (Duitsland), professor aan het Collège de France, en door Abdelouahed Ben-Ncer van het Nationaal Instituut voor Archeologie en Erfgoed in Rabat (Marokko).

Op de site van Jebel Irhoud, gelegen tussen Marrakech en de Atlantische kust, hebben paleoantropologen de resten van 22 fossielen opgegraven. Door de methode van thermoluminescentie op verbrande vuurstenen van de site, konden ze de leeftijd van de individuen opnieuw berekenen, met zekerheid geschat op 300.000 jaar!

"Tot dan toe gingen de oudste resten van Homo Sapiens die in Ethiopië waren opgegraven terug tot 200.000 jaar geleden", legt Jean-Jacques Hublin uit. "Daarom schatten de meeste specialisten de uittocht uit Afrika op die periode."

Maar deze "oorsprongspunten" waren vooral het resultaat van lacunes. "Of liever het gebrek aan archeologische opgravingen, met name in West-Afrika." "Het werk aan de botten van Jebel Irhoud heeft aangetoond dat het gaat om archaïsche Homo Sapiens, in die zin dat de vorm van hun schedel verschilt van die van moderne mensen", vervolgt de Fransman. "Maar de morfologie van het gezicht van de fossielen is vrijwel hetzelfde."

Zo heeft het menselijk gezicht al vroeg zijn moderne kenmerken gekregen, in tegenstelling tot de schedelinhoud die niet is gestopt met groeien. Deze opgravingen, die nu onze oudste resten in de Maghreb plaatsen, illustreren eindelijk de "panafrikaanse" opkomst van Homo Sapiens, namelijk op het hele continent. De gemeenschappelijke bakermat ligt dus niet in het Oosten, maar moet zich uitstrekken over heel Afrika, dat toen een enorme savanne was.