Langs de oases in het uiterste zuiden van Marokko knabbelt het oker van de woestijn beetje bij beetje aan het decor. In Tamegroute neemt het groen echter nog steeds de hoofdrol in, dankzij het lokale aardewerk, dat uniek is door zijn kleur.

Ooit een doorgangsroute, zoals de hele Draâ-vallei, op de grote karavaanroutes, is Tamegroute, een stad van enkele duizenden zielen, de bakermat van de soefi-broederschap Zaouia Nassiria, gesticht in de 17e eeuw door Mohamed Ben Nasser, die een groot aantal geleerden en ambachtslieden liet komen.

Het heeft uit deze rijke periode een beroemde bibliotheek behouden, waarvan sommige werken teruggaan tot de 11e eeuw, maar ook een typisch aardewerk met groen glazuur.

"Het is deze groene kleur die het zijn faam geeft in vergelijking met ander aardewerk in Marokko. Ik kan zelfs zeggen dat het de enige ter wereld is, aangezien velen hebben geprobeerd het te kopiëren maar zonder succes, en dat dankzij het geheim ervan", stelt Hamid Aït Dani, een ambachtsman.

Met een diploma in minerale chemie merkt hij op dat de vervaardiging van het aardewerk "vier hoofdfasen doorloopt: de voorbereiding van de klei, het boetseren, het schilderen en het bakken".

Maar het is Abdelhak Bani, zowel ambachtsman als gids, die de taak op zich neemt om de bezoekers de lokale kenmerken uit te leggen.

"De interactie van koper, kohl (op basis van mangaan) en 'dode steen' genereert deze groene kleur tijdens het bakken, terwijl graanpoeder zorgt voor het glanzende, golvende aspect en de onbeperkte gradiënten", zegt hij.

"Eervol beroep"

"Er is nog een ander element achter deze kleur dat geheim blijft", vervolgt de heer Aït Bani echter. "Ambachtslieden van hier hebben, met Japanse financiering, geprobeerd hetzelfde aardewerk na te maken in moderne gasovens. Maar het resultaat was niet bevredigend..."

Achter de muren die de oude Medina omsluiten, waaruit de zwarte rook van de oude ovens opstijgt, zijn er in totaal een tiental mensen die over dit "geheim" waken, afstammelingen van zes families die zich vier eeuwen geleden in de regio hebben gevestigd.

"We hebben dit eervolle beroep geërfd en we geven het door van vader op zoon. We leven er al eeuwen van (...) en we zijn er trots op", verklaart een van deze ambachtslieden, Abderrahmane Bassou.

"Het vertegenwoordigt onze cultuur en helpt het lokale toerisme", voegt hij eraan toe, onder de blik van een groep Australische toeristen die voor een paar uur de gebaande paden naar de eerste duinen van de Sahara hebben verlaten.

Volgens Abdel Halim Sbai, die verblijven in het zuiden van Marokko organiseert, "is aardewerk de tweede activiteit van de inwoners na de landbouw".

"In periodes van grote droogte wordt het ambacht zelfs de enige bron van levensonderhoud voor de bevolking. (...) We moeten deze families steunen die deze tradities en dit erfgoed hebben bewaard en beschermd", merkt hij op.

In het hart van deze ambachtelijke vervaardiging is elk "ingrediënt" ook authentiek gebleven, signaleren de ambachtslieden van Tamegroute.

De aarde en het water om de modder te bereiden komen uit de Draâ-vallei, en het hout voor de traditionele ovens uit de resten van stammen en bladeren van de dadelpalmen. Wat betreft het transport van deze verschillende materialen, dit gebeurt nog steeds op de rug van een ezel.