Kissaria van Hay Mohammadi, rond 14.00 uur, de stralen van de zomerzon worden steeds drukkender. De omgeving van het beroemde commerciële gebied krioelt van de mensen in een bijzondere opwinding. De handelsactiviteit is in volle gang, met de gebruikelijke drukte en de «invasies» van trottoirs, wegen en openbare ruimtes door winkels die in deze periode als paddenstoelen uit de grond schieten. Deze opwinding trekt ook de aandacht van alle huishoudens. Wat het budget ook is, de Ramadan heeft zijn eisen, zijn «chhiwates» en zijn gerechten. «We eten meer met onze ogen. In heel Marokko moet de tafel die op het uur van de ftour wordt geserveerd, goed gevuld zijn, met allerlei lekkernijen», legt Meryem, een jonge moeder, uit terwijl ze wat meloui (pannenkoeken) kiest, die aan haar talloze andere aankopen zullen worden toegevoegd. Omdat ze niet alles wat ze nodig heeft zelf kan bereiden, komt ze één of twee keer per week galettes kopen die ze gedurende de week zal serveren. «Ik ben geen huisvrouw, dus ik heb niet de luxe om zelfgemaakte galettes te eten. Maar in Hay Mohammadi zijn er vrouwen die alles verkopen wat we nodig zouden kunnen hebben, en ze maken het zelf, het zijn huisgemaakte producten zoals we die thuis bereiden», voegt ze eraan toe. Baghrir (pannenkoek), Msemmen (gelaagde pannenkoek), chebbakia, briwate, pastilla, enz., de vrouwen uit Casablanca zijn druk in de weer, waarbij ze tijd noch geld sparen om hun ftour-tafels mooi aan te kleden. Om zoveel mogelijk klanten aan te trekken, maar ook om de oude klantenkring te behouden, wedijveren de verkopers van Hay Mohammadi in creativiteit. Voor de deuren die naar de Kissaria leiden, hebben verschillende vrouwen kleine ruimtes ingericht waar provisorisch kleine tafels, fornuizen en gasflessen, evenals verschillende ingrediënten zijn opgeslagen. Ze hebben het vermogen – om niet te zeggen de gewoonte – om voorbijgangers, potentiële kopers, aan te spreken, zelfs wanneer ze al bezig zijn met een andere klant. De meesten van hen bieden ter plaatse bereide of thuis gemaakte baghrir aan. De prijzen zijn uniform. Een echte, zuivere en volmaakte concurrentie kenmerkt de commerciële activiteit van deze dames wier verdiensten niet langer hoeven te worden aangetoond. In die zin staan aan het hoofd van deze individuele «ondernemingen» vrouwen die gezinshoofd zijn, wier echtgenoot ziek, gepensioneerd of werkloos is... of zelfs jonge werkloze meisjes. De maand Ramadan stelt hen in staat hun omzet te verdubbelen. «Ik verkoop al jaren baghrir, het stelt me in staat mijn familie te onderhouden. Maar tijdens de Ramadan verkoop ik twee keer zoveel! Er zijn vrouwen die bijna elke dag dezelfde bestelling komen doen, anderen komen wekelijks hun boodschappen doen. De klantenkring is gevarieerd en het belangrijkste is dat mijn kassa rinkelt!» bevestigt Fatima. Iets verderop zijn het de verkopers van chebbakia die de aandacht trekken. De handelaren, die gewend zijn koekjes te verkopen, richten zich bij het naderen van de heilige maand op de verkoop van chebbakia en de beroemde «sellou», een subtiel mengsel van gebakken bloem, honing, boter, amandelen en gemalen noten, sesamzaadjes en vele andere ingrediënten met magische smaken. Gezien de toeloop en de vraag aarzelen deze verkopers, die naar believen van beroep veranderen, niet om meer personeel aan te nemen. «Ik profiteer van de maand Ramadan om wat zakgeld te verdienen», legt Youssef uit, die alleen in deze periode werk vindt. De rest van het jaar is hij werkloos. De vraag, die rond 15.00 uur al erg groot is, bereikt zijn hoogtepunt vlak na het Al-Asr-gebed, voordat verkopers en klanten naar huis gaan om het uur van de ftour af te wachten. Hymne aan de traditionele kleding: De Ramadan markeert de «verzoening» van de vrouwen uit Casablanca met de traditionele kleding. Binnen de Kissaria van Hay Mohammadi zijn het de naaisters die in trek zijn! Ze zitten op krukjes, direct voor hun naaimachines. Twee weken voor het Suikerfeest hebben ze al verschillende bestellingen. «Niet iedereen kan het zich veroorloven om een djellaba bij een bekende kleermaker te laten maken, dat is te duur. Wij bieden degenen die de middelen niet hebben de mogelijkheid om tegen een betaalbare prijs een nieuw kledingstuk te dragen», zegt Daouiya, een van de naaisters op het plein. Omringd door zakjes vol stoffen, draden in verschillende kleuren en een paar meter «sfifa» (een soort borduurwerk dat wordt gebruikt voor de afwerking van mouwen, kraag en zomen), begint ze wat stukken stof onder de naald van haar naaimachine door te halen om er een djellaba van te maken. Haar dochter, die een paar stappen verderop zit, heeft hetzelfde beroep al jaren geërfd. Zo moeder, zo dochter, zou men geneigd zijn te zeggen!