Door haar ligging als Atlantische haven die door de eeuwen heen verschillende beschavingen heeft zien passeren die sinds mensenheugenis de aarde en de kusten van Marokko hebben bezocht, belichaamt de stad Essaouira perfect de samengestelde en duizendjarige Marokkaanse beschaving. Deze immense rijkdom wordt zorgvuldig bewaard en gepresenteerd aan het grote publiek in het museum Sidi Mohammed Ben Abdellah in Essaouira.
Dit etnografisch museum, dat beschikt over een archeologische afdeling en vernoemd is naar de stichter van de stad Essaouira (midden 18e eeuw), opende op 20 oktober 1981 voor het eerst zijn deuren, met als voornaamste roeping de landschappelijke en culturele rijkdom van de zone van Essaouira te vertalen door de presentatie van een collectie die gekoppeld is aan verschillende thema's van het materiële en immateriële erfgoed.
Een roeping die zich materialiseert door een zorgvuldig ingericht museumcircuit dat optimaal gebruikmaakt van het gebouw waarin het museum is gehuisvest, een koopmanshuis gebouwd in de 19e eeuw in de wijk van de Kasbah.
Het is duidelijk dat deze adellijke woning dankzij haar architecturale kenmerken perfect past bij haar nieuwe functie, aangezien dit type huizen over het algemeen zeer ruim is en georganiseerd is rond een centrale binnenplaats, vierkant of rechthoekig van vorm, uitkomend op grote zalen voor commercieel gebruik (pakhuizen), met een verdieping gereserveerd voor de eigenaar en zijn familie en bestaande uit kamers die direct uitkomen op de galerij.
Zo werpt de begane grond van het museum enig licht op de natuurlijke mogelijkheden van de regio, met name de twee grondstoffen die de stad op nationaal en zelfs internationaal niveau beroemd maken, namelijk de arganboom en de thuya.
De wandelgang van de begane grond van het museum maakt het ook mogelijk om enkele pagina's uit de geschiedenis van de stad te traceren sinds de prehistorische, antieke (Fenicische, Mauritaanse, Romeinse en laat-Romeinse) en middeleeuwse tijdperken tot aan de stichting van de huidige Medina in het midden van de 18e eeuw, door Sultan Sidi Mohammad Ben Abdellah.
Deze opeenvolging van verschillende beschavingen vertaalt zich door middel van een collectie archeologische objecten die zijn ontdekt op de verschillende locaties in de regio, zoals het eiland Mogador, Jbel Lahdid, Ida Ouazza of Cap Sim en door Romeinse munten en een tiental zilveren munten geslagen onder het bewind van de stichtende Sultan van de stad.
Het architecturale aspect dat de Medina van Essaouira onderscheidt van andere Marokkaanse Medina's is ook aanwezig in het museum door een reeks oude foto's (in zwart-wit) die uitnodigen om door de Medina te slenteren en haar meest prestigieuze monumenten te bezoeken.
De verdieping van het museum biedt een gelegenheid om de culturele diversiteit die de stad Essaouira kenmerkt van dichtbij te begrijpen, zoals blijkt uit de coëxistentie, vanaf haar stichting, van diverse culturen (Amazigh, Arabisch en Afrikaans) en geloofsovertuigingen (moslims, christenen en joden). Deze diversiteit heeft geleid tot een rijkdom en een osmose van culturele en religieuze praktijken en tot het ontstaan van traditionele ambachten en kunsten (juwelen, houtbewerking, tapijtkunst). De verdieping is zo verdeeld in verschillende paviljoens die een collectie etnografische objecten presenteren volgens verschillende thema's, namelijk de koranplankjes, manuscripten, Joodse cultusobjecten, artistieke werken van traditionele juwelen, muziekinstrumenten, een wapencollectie, een scala aan kostuums, artistieke werken van thuya-hout en beschilderd hout en enkele modellen van tapijten uit de regio Essaouira.
Deze roeping van het museum als spiegel van de Marokkaanse beschaving werd geconsolideerd na renovatiewerkzaamheden, die onlangs werden ondernomen met als doel het museumcircuit te verbeteren en de aantrekkelijkheid van deze instelling te versterken. Deze werkzaamheden hebben zowel betrekking op de renovatie van het historische gebouw waarin het museum is gehuisvest, de herinrichting van het museumcircuit om te voldoen aan de geldende normen op het gebied van tentoonstelling, onderhoud en valorisatie van de objecten, als de verrijking van de collectie van het museum.
Zo is het museumcircuit uitgerust met bewakingscamera's, verlichting die is aangepast aan de kwetsbaarheid van de tentoongestelde objecten en een geluidsinstallatie die in een lus stukken uit het traditionele muzikale repertoire verspreidt, naast een aantrekkelijke ontvangstruimte, ontworpen door de kunstenaar uit Essaouira Mohamed Mountassir. Volgens de conservator van het museum, Ghita Rabouli, passen deze werkzaamheden in het kader van de modernisering van dit museum. Hiervoor «hebben we gekozen voor een concept dat in staat is de ontvangst te verbeteren en een imago te weerspiegelen dat de status van deze instelling waardig is», bevestigt zij aan de MAP.
