Het Rekenhof heeft zijn jaarverslag over zijn activiteiten en die van de regionale rekenkamers voor de periode 2023-2024 openbaar gemaakt. Dit rapport, gepubliceerd in het Staatsblad onder nummer 7360 bis van 13 december 2024, behandelt verschillende aspecten in het kader van de monitoring die het uitvoert op de implementatie van grote hervormingsprojecten.
Het heeft een beoordeling uitgevoerd van de status van de gerealiseerde en lopende acties, en heeft de risico's geïdentificeerd die het bereiken van de aan deze projecten toegewezen doelstellingen kunnen belemmeren.
In de watersector heeft het Rekenhof zich gebogen over de uitdagingen met betrekking tot de versnelling van de uitvoering van grote projecten om de risico's van waterstress het hoofd te bieden.
“Het probleem van waterstress vormt een van de grootste uitdagingen waarmee ons land wordt geconfronteerd, met name door de toenemende effecten van klimaatverandering en de opeenvolging van droge jaren. Om de impact van de watercrisis te verzachten, met name wat betreft de veiligstelling van de drinkwatervoorziening en het voldoen aan de behoeften van de productieve sectoren, is begin 2020 het nationale programma voor drinkwatervoorziening en irrigatie 2020-2027 (PNAEPI) gelanceerd,” merkt de rechtbank op, eraan toevoegend dat “het PNAEPI van start ging met een totaalbudget van 115 miljard MAD. Om de realisatie van al zijn projecten en het bereiken van de gestelde doelen te garanderen, is dit budget drie jaar na de lancering verhoogd tot 143 miljard MAD.”
Het programma omvat de ontwikkeling van het wateraanbod door de versnelling van de bouw van dammen, de versterking en veiligstelling van de drinkwatervoorziening, ontzilting van water en de onderlinge verbinding van stroomgebieden (83,9 miljard MAD), de versterking van de drinkwatervoorziening op het platteland (28,3 miljard MAD), het beheer van de vraag en de valorisatie van water, met name door waterbesparing bij irrigatie en de verbetering van de efficiëntie van waterleiding- en distributienetwerken voor drinkwater (27,5 miljard MAD), evenals het hergebruik van behandeld afvalwater (3 miljard MAD), herinnert het Rekenhof.
Wat betreft de bouw van dammen, merkt het rapport op, voorziet het PNAEPI in de bouw van 21 grote dammen en 330 kleine dammen, en in die zin, met de ingebruikname van een reeks dammen waarvan de bouw vóór de lancering van het programma begon, met name de dammen Todgha (provincie Tinghir), Tiddas (provincie Khemisset), en Agdz (provincie Zagora) en Fask (provincie Guelmim), is de totale opslagcapaciteit gestegen van 18,7 miljard m³ in 2020 naar 20,7 miljard m³.
Bovendien wordt verwacht, volgens gegevens van het Ministerie van Uitrusting en Water, dat deze capaciteit zal toenemen tot 24 miljard m3 eind 2027, wat een stijging van 20% betekent.
In dit verband merkt het Rekenhof op dat “sommige grote damprojecten waarvan de realisatie vóór de lancering van het PNAEPI 2020-2027 was begonnen, vertraging hebben opgelopen ten opzichte van de prognoses, met name de dammen van M'dez (provincie Sefrou), Targa Ou Madi (provincie Guercif), evenals het reconstructieproject van de Sakia El Hamra-dam (provincie Laâyoune).”
Deze vertraging is voornamelijk te wijten aan de beëindiging van de betreffende bouwovereenkomsten, benadrukt het rapport, dat aangeeft dat nieuwe voltooiingscontracten voor deze projecten zijn gestart, en dat de M'dez-dam in februari 2024 in gebruik is genomen en de voltooiing van de twee andere dammen is gepland voor 2026.
Wat betreft het beheer van de vraag en de valorisatie van water, herinnert het document eraan dat het areaal uitgerust met gelokaliseerde irrigatiesystemen eind 2023 ongeveer 794.000 hectare bedroeg, wat bijna 50% van het nationaal geïrrigeerde areaal vertegenwoordigt, tegenover 43% in 2020 en slechts 9% in 2008.
Het merkt echter op dat de inspanningen om collectieve irrigatienetwerken te moderniseren en gelokaliseerde irrigatie te bevorderen, de vraag naar irrigatiewater niet hebben kunnen stabiliseren, wetende dat het probleem van overexploitatie van grondwater is verergerd.
Bovendien, om het tekort aan waterbronnen aan te vullen, heeft de noodzakelijke ontzilting van zeewater tot doel om tegen 2027 1,4 miljard m³ water per jaar te mobiliseren. Het aantal ontziltingsinstallaties is gestegen van acht installaties, met een totale productiecapaciteit van 46 miljoen m³ per jaar, vóór de lancering van het PNAEPI, naar 15 installaties in 2024, met een totale productiecapaciteit van 192 miljoen m³ per jaar.
Bovendien zijn zes grote ontziltingsprojecten in uitvoering, met een totale capaciteit van 438,3 miljoen m³ per jaar, waaronder de installatie van Casablanca met een capaciteit van 300 miljoen m³ per jaar. Verder voorziet het PNAEPI in het hergebruik van 100 miljoen m³ behandeld afvalwater per jaar tegen 2027, wetende dat dit volume in 2023 ongeveer 37 miljoen m³ bedroeg, wordt verder aangegeven.
Niettemin blijft het hergebruik van behandeld afvalwater beperkt tot de industriële sectoren en het besproeien van groene ruimten, terwijl het gebruik ervan in de landbouw onbeduidend blijft vanwege het ontbreken van institutionele en juridische mechanismen die de kostenverdeling tussen de beheerders van zuiveringsinstallaties en de boeren regelen, evenals het gebrek aan normen die de kwaliteit van het te hergebruiken afvalwater in de landbouw vaststellen.
Wat betreft de onderlinge verbinding van stroomgebieden, is het project voor de onderlinge verbinding van de Sebou- en Bouregreg-bekkens, met een kostprijs van 6 miljard MAD, eind augustus 2023 voltooid en in gebruik genomen. Dit project maakt deel uit van de eerste fase van het programma voor de onderlinge verbinding van de Sebou-, Bouregreg- en Oum Er-Rbia-bekkens, waarvan de lancering van de volgende fasen is gepland in 2024.
Bovendien is het project voor de onderlinge verbinding van de Oued El Makhazine- en Dar Khrofa-dammen ook bijna voltooid, zes maanden na de lancering. Dit project, met een kostprijs van 840 miljoen MAD, heeft tot doel de drinkwaterbehoeften van Groot Tanger veilig te stellen en het Dar Khrofa-gebied, met een oppervlakte van 21.000 hectare, van irrigatiewater te voorzien.
Over de risico's die het bereiken van de doelstellingen van het waterbeleid van het land kunnen belemmeren, noemt het Rekenhof “de verslechtering van de watersituatie als gevolg van een toename van klimaatverandering, de vertraging van ontziltingsprojecten, de omschakeling naar gelokaliseerde irrigatie, de onderlinge verbinding van stroomgebieden en damprojecten, met name in gebieden met veel neerslag.”
Het noemt ook het risico met betrekking tot “de vertraging in de realisatie van het elektrische verbindingsproject voor het transport van hernieuwbare energie van het zuiden van het land naar het centrum en het noorden om de ontziltingsinstallaties van schone energie te voorzien, evenals het probleem van de mobilisatie van de benodigde financiering, en het belang van de kosten voor behandeling, transport en distributie van afvalwater, en de monitoring van de waterkwaliteit.”
Gezien al deze factoren heeft het Rekenhof een aantal aanbevelingen gedaan aan de verschillende belanghebbenden. Het heeft het volgende aanbevolen:
– aan het Ministerie van Uitrusting en Water om het geïntegreerde beheer van waterbronnen te versterken door te zorgen voor het behoud van strategische grondwaterreserves en het aanmoedigen van het gebruik van onconventionele bronnen, met name ontzilting van zeewater, hergebruik van behandeld afvalwater en opvang van regenwater, vermindering van verliezen in waterleiding- en distributienetwerken, evenals een betere bescherming van dammen tegen verzanding, naast de versnelling van de realisatie van projecten met betrekking tot de onderlinge verbinding van stroomgebieden.
– aan het Ministerie van Economie en Financiën om de nodige financiering te mobiliseren voor de uitvoering van programma's die inspelen op de gestelde uitdagingen.
– aan het Ministerie van Landbouw om de programma's voor omschakeling naar gelokaliseerde irrigatie te versnellen.
– aan de ministeries van Binnenlandse Zaken, Uitrusting en Water, Landbouw en Energietransitie om de synergieën “Water-Energie-Landbouw” te ontwikkelen die de convergentie van deze drie sectoren mogelijk maken.
The post Water: Het Rekenhof wijst op vertragingen in de uitvoering en beveelt geïntegreerd beheer van hulpbronnen aan appeared first on Hespress Français - Actualités du Maroc.
