Marrakech herbergt naar verluidt de nummer 1 universiteit in de Arabische wereld. De Universiteit Cadi Ayyad (UCA) is namelijk op de 50e plaats geëindigd van de honderd beste universiteiten ter wereld volgens de Times Higher Education BRICS & Emerging Economies Rankings 2015. De 50e plaats is misschien niet zo bemoedigend voor pessimisten, maar wat echt motiverend is, is dat de UCA in deze ranglijst alle Arabische universiteiten overtreft en de leiding neemt in de Arabische wereld en Noord-Afrika.

Onderwijs in kunstberoepen

De beroepen in cultuur en kunst zijn opkomende beroepen in Marokko in het algemeen.

De kunstmarkt is een veelbelovende markt geworden en degenen die daarin geïnteresseerd zijn, moeten absoluut goed opgeleid zijn. Naast het openbaar onderwijs dat een professionele bachelor «Cinema, audiovisuele media en bemiddeling» en een master in «Cultuurberoepen» aanbiedt, gelanceerd sinds 2007 aan de Faculteit der Letteren van de UCA in Marrakech, biedt het particulier onderwijs verschillende mogelijkheden om deze nieuwe beroepen te studeren, zoals aan de Ecole supérieure des arts visuels (ESAV) waar twee richtingen zijn: «Audiovisuele cinema» en «Grafisch ontwerp». Maar ook de Université privée de Marrakech (UPM) biedt een «Bachelor Kunst en cultuur», een «Gespecialiseerde master kunstmarkt en erfgoedwaardering», een «Bachelor Multimedia projectmanager» en een «Gespecialiseerde master Multimedia projectdirecteur» of zelfs een «MBA Management door design».

Gasten van hoog niveau

Naast haar educatieve rol draagt de UCA van Marrakech steeds meer bij aan de intellectuele uitstraling van de stad door interventies te programmeren die worden geleid door eminente buitenlandse intellectuelen, zoals onlangs Edgar Morin en Tzvetan Todorov, die op 5 maart aanstaande zijn lezing zal presenteren. De universiteit stimuleert ook het theater door een jaarlijkse afspraak te programmeren: het Internationaal Festival van het Universiteitstheater van Marrakech, dat afgelopen december aan zijn 8e editie toe was.

Bovendien organiseert de UCA onder andere tentoonstellingen voor getalenteerde studenten.

Cultuur buiten de instelling

Het plein Jamaa El Fna staat al lang bekend om zijn dagelijkse spektakels van verhalenvertellers en volksliederen. Cultuur beperkt zich dus niet en nooit tot de universiteit, de school of het Huis van de Cultuur. Bovendien komen volkscultuur en elitaire cultuur soms samen. Daarnaast hebben sommige hotels, cafés en lokale Riads begrepen dat cultuur wat meer mensen kan trekken en ze hebben geprobeerd het nuttige met het aangename te verenigen door bibliotheken en galerieën in te richten of regelmatig literaire salons te organiseren om een boeksignering, een poëzievoordracht of een conferentie te verwelkomen, zoals het Grand café de la poste dat vaak onderzoekers en letterkundigen uitnodigt, zoals onlangs Hamid Triki of Tahar Ben Jelloun.

Er zijn ook andere plaatsen zoals hotel Amani met zijn literaire café Karmsa, het Café du livre, Dar Cherifa, Café Clock en Riad 18…

Tentoonstellingen van internationale faam

Het aantal tentoonstellingen is elk jaar groter en hoewel er sceptici zijn, is de kwaliteit van sommige werken er zeker. Schilderkunst, kalligrafie, fotografie, Marrakech beschikt over verschillende kunstgalerieën. Laten we als voorbeeld de galerie David Bloch noemen, die vorig jaar de schilderijen van Steve McCurry tentoonstelde.

Het publiek kon zo van dichterbij het portret van het Afghaanse meisje ontdekken dat de wereld rondging, of Galerie 127 die onder andere de portretten van Aida Muluneh tentoonstelde, deze Ethiopische kunstenares die op de cover stond van een van de nummers van het kunsttijdschrift Diptyk. Marrakech beschikt ook, naast het Maison de la photographie (Museum voor oude fotografie), over een nieuw museum voor hedendaagse fotografie.

Het gaat om het Marrakech Museum for Photography and Visual Arts (MMPVA), overigens het enige in Marokko. Dit biedt de mogelijkheid om het werk van internationale fotografen zoals Eve Arnold, Don McCullin en vele anderen te ontdekken…

Permanent vernieuwing

Het project «Marrakech stad van permanente vernieuwing» is een programma verspreid over vier jaar (2014-2017), gelanceerd door de stedelijke gemeente van Marrakech, waarvan het hoofddoel is om de stad op alle niveaus verder te ontwikkelen. Op cultureel vlak voorziet het project met name in de oprichting van een stad voor volkskunst, een museum voor immaterieel erfgoed, een conservatorium voor muziek, een museum voor de Marokkaanse waterbeschaving, en de rehabilitatie van bepaalde gebouwen, waaronder dat van het Théâtre Royal. Moet eraan herinnerd worden dat dit in 2001 werd ingehuldigd en dat het besluit tot de bouw ervan in de jaren 70 werd genomen, nog onder het bewind van wijlen Z.M. Hassan II, en dat het tot op de dag van vandaag onvoltooid is gebleven? Het bestaat hoofdzakelijk uit een hal bij de hoofdingang die dient als tijdelijke tentoonstellingsgalerie en twee zalen voor spektakels: een openluchthal en een andere overdekte zaal in de vorm van een operazaal. Nog steeds in beton, is deze laatste nog niet tot stand gekomen. Het is ook opmerkelijk dat verschillende artistieke evenementen plaatsvinden in het Théâtre Royal van Marrakech, zoals de concerten van het Filharmonisch Orkest van Marokko (OPM), de spektakels van het Festival du rire, het Internationaal Festival van de magie en het Festival van volkskunsten.

Het gebouw herbergt ook de kantoren van de Nationale Stichting voor volkskunsten. In afwachting van de voltooiing van al deze bouw- en rehabilitatiewerkzaamheden zou Marrakech de volgende culturele hoofdstad van Marokko kunnen worden na Rabat. Bovendien moet eraan worden herinnerd dat Marokko op nationaal niveau, dankzij een non-profitvereniging gevestigd in Casablanca, sinds september 2014 beschikt over een nieuw platform www.artmap.ma dat alle culturele actoren in Marokko samenbrengt. Het gaat om de Association Racines die een diepgaande studie had gelanceerd rond de algemene staten van de cultuur in Marokko met de coördinatie van haar voorzitter Aadel Essaadani en de intellectueel Driss Ksikes…

* Master cultuurberoepen

Universiteit Cadi Ayyad Marrakech